WIDEO

Masz 72 godziny po ukąszeniu kleszcza. Zrobić TO czy czekać?

W tym filmie omawiam europejskie badanie nad jednorazową dawką doksycykliny podaną do 72 godzin po ukąszeniu przez Ixodes ricinus, czyli kleszcza pospolitego — najważniejszy gatunek w kontekście boreliozy w Polsce, oraz to, czy potrafi ona realnie wpłynąć na zmniejszenie ryzyka infekcji boreliozą.

Obejrzyj film →

WIDEO

Moja dieta po 15 latach low-carb: co jem i czemu prawie bez warzyw?

Od pierwszego odcinka na YouTubie regularnie dostaję pytania o to, jak dokładnie wygląda moja dieta. Po 5 latach w końcu udało się nagrać odcinek na ten temat. Rozbiłem to bardzo szczegółowo — od składu posiłków, przez rodzaje używanych tłuszczów, aż po wyjaśnienie, czemu od ok. 10 lat nie spożywam praktycznie żadnych warzyw ani owoców.

Obejrzyj film →

ARTYKUŁ

​

​RYZYKO ŚMIERCI ROŚNIE WEDŁUG MATEMATYCZNEGO WZORU

​

​Ludzka śmiertelność ma zaskakująco regularny rytm. Po osiągnięciu dorosłości ryzyko zgonu mniej więcej podwaja się co 7–8 lat. Zjawisko to opisuje tzw. prawo Gompertza.

W uproszczeniu wygląda to tak: jeśli w wieku 40 lat przyjmiemy ryzyko jako 1×, to około 48. roku życia będzie ono 2×, około 56. roku życia 4×, około 64. roku życia 8×, a około 80. roku życia nawet 32×.

Ciekawy wniosek z poniższej pracy jest taki, że sam wiek chronologiczny nie jest bezpośrednią przyczyną śmierci. Bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest stopniowe narastanie tzw. deficytów zdrowotnych — czyli problemów, chorób, ograniczeń funkcjonalnych i biologicznych „usterek”, które kumulują się z czasem.

Autorzy opisują to jako dwa połączone zjawiska: wraz z wiekiem liczba deficytów zdrowotnych rośnie wykładniczo, a im większa ich suma, tym wyższe ryzyko śmierci. Innymi słowy: organizm nie starzeje się tylko dlatego, że mija czas. Starzeje się dlatego, że z czasem coraz trudniej utrzymać niski poziom biologicznych uszkodzeń i zaburzeń.

Źródło →

JAK PRZETRENOWANIE ZABIJA TWÓJ TESTOSTERON

​

Aktywność fizyczna jest jednym z filarów zdrowia. Nikt się z tym nie kłóci, ale zgodnie z tym, co mówiłem w jednym z nowszych odcinków: co za dużo, to niezdrowo, i przetrenowanie ma swoją cenę . Szczególnie dobrze widać to w badaniach nad bardzo dużą objętością treningu wytrzymałościowego.

W jednym z klasycznych badań obserwowano pięciu wytrenowanych mężczyzn, którzy na krótki czas podwoili swoją tygodniową objętość treningu, nie zwiększając jego intensywności. Innymi słowy: nie biegali szybciej, ale biegali znacznie więcej.

Efekt? Po okresie przeciążenia poziom testosteronu wyraźnie spadł, a poziom kortyzolu wzrósł. Zaobserwowano też spadek koncentracji plemników: o około 43% bezpośrednio po okresie przetrenowania i o około 52% po trzech miesiącach.

To nieustanne przypomnienie, że odpoczynek jest również częścią planu treningowego.

Źródło →

,,Tchórze nigdy nie wystartowali, a słabi polegli po drodze — zostaliśmy więc my.”  ( ,,The cowards never started, and the weak died along the way — that leaves us." ) -  Phil Knight (założyciel Nike)

​

,, Przeciętność pozostaje niewidzialna, dopóki pasja nie rzuci na nią światła.”  ( "Mediocrity is invisible until passion shines a light on it.” ) 

​
„ Odrobina zapachu zostaje na dłoni, która wręcza kwiaty. ”  (,,A bit of fragrance clings to the hand that gives flowers.”) - przysłowie chińskie

W jednej z ostatnich edycji Kronik Ciała i Umysłu polecałem przyjrzeć się niesamowitym dokonaniom Williama Sidisa. Dziś chciałbym polecić Ci postać jeszcze bardziej imponującą — i mówię to z pełną świadomością wagi tych słów.

Wielokrotnie podkreślałem, że większość moich osobistych bohaterów od dawna nie żyje. Bez cienia wątpliwości należy do nich John von Neumann — człowiek, którego umysł wydaje się niemal obrazą dla przeciętnego pojęcia inteligencji.

Pomijając już same dokonania, z którymi praktycznie nikt nie mógł i nie może się równać, liczba anegdot na temat jego inteligencji jest niesamowita.

Edward Teller — fizyk, jeden z twórców bomby wodorowej i współpracownik von Neumanna — powiedział kiedyś:

„Von Neumann potrafił prowadzić rozmowę z moim trzyletnim synem i obaj rozmawiali jak równy z równym. Czasami zastanawiałem się, czy nie stosował tej samej zasady, kiedy rozmawiał z resztą z nas.”

Inna słynna anegdota dotyczy klasycznej zagadki o musze latającej między dwoma zbliżającymi się pociągami. Większość ludzi daje się wciągnąć w żmudne liczenie kolejnych odcinków lotu muchy. Tymczasem wystarczy zauważyć, że pociągi zderzą się po godzinie, a mucha przez tę godzinę będzie leciała z prędkością 15 mil na godzinę — więc pokona 15 mil.

Von Neumann miał podać wynik natychmiast. Gdy rozmówca stwierdził, że najwyraźniej zauważył prosty trik, von Neumann odpowiedział:

„Jaki trik? Po prostu zsumowałem zbieżny szereg nieskończony.”

Von Neumann był jednym z tych rzadkich ludzi, którzy nie tylko świetnie poruszali się w wielu dziedzinach naraz, ale potrafili realnie przesuwać ich granice. Współtworzył fundamenty teorii gier, miał ogromny wpływ na rozwój współczesnych komputerów, wniósł istotny wkład w matematykę, fizykę, mechanikę kwantową, ekonomię, teorię automatów i wiele innych obszarów, które do dziś kształtują nasz świat.

„Johnny” potrafił wejść do niemal dowolnej dziedziny, zrozumieć jej najtrudniejsze problemy, a następnie zostawić po sobie idee, z których inni korzystali przez kolejne dekady.

Jeśli fascynują Cię ludzie, którzy pokazują, jak daleko może sięgać ludzki umysł, von Neumann jest postacią absolutnie obowiązkową. Polecam również książkę na jego temat:

​

Ananyo Bhattacharya — The Man from the Future: The Visionary Life of John von Neumann

Z ARCHIWUM

Wpływ spożycia węglowodanów (tj. glikolizy) na rozwój raka piersi i niedrobnokómorkowego raka płuc.

Pierwsze badania dotyczące wpływu spożycia węglowodanów/cukrów na rozwój nowotworów (tj. efekt Warburga) powstały w roku 1930 dzięki pracy Otto Warburga. Od tamtej pory mnóstwo z tych teoretycznych uprzednio mechanizmów zostało udowodnionych eksperymentalnie. W filmiku przyjrzymy się badaniom z ostatnich 4 lat, które pokazują nowe mechanizmy, w jaki mleczan powstający z utleniania glukozy wpływa na rozwój raka piersi oraz niedrobnokomórkowego raka płuc.

​Wróć do materiału →

„ Nie bierz życia zbyt poważnie. I tak nie wyjdziesz z niego żywy.” -  Elbert Hubbard

​

,, Medycyna poczyniła tak ogromne postępy, że praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego człowieka" — George Bernard Shaw 

A propos obecnej sytuacji w służbie zdrowia:

EKSCYTOTOKSYCZNOŚĆ

​

Ekscytotoksyczność to sytuacja, w której komórki nerwowe zostają nadmiernie pobudzone — do tego stopnia, że zamiast pracować sprawniej, zaczynają ulegać uszkodzeniu.

Główną rolę odgrywa tu glutaminian, czyli jeden z najważniejszych neuroprzekaźników pobudzających w mózgu. Neuroprzekaźniki to substancje, za pomocą których komórki nerwowe przekazują sobie sygnały. Glutaminian jest potrzebny do prawidłowego działania mózgu, pamięci i uczenia się, ale jego nadmiar może stać się problemem.

Gdy komórka nerwowa jest zbyt długo i zbyt mocno pobudzana, do jej wnętrza zaczyna napływać zbyt dużo wapnia. W normalnych ilościach wapń pomaga komórkom działać. W nadmiarze uruchamia jednak reakcje prowadzące do stresu oksydacyjnego, zaburzeń pracy mitochondriów i uszkodzenia struktur komórkowych. Mitochondria to „elektrownie” komórki, które produkują energię.

Do ekscytotoksyczności może dochodzić wtedy, gdy zaburzona zostaje równowaga między układem pobudzającym a hamującym w mózgu. Układ hamujący działa jak biologiczny hamulec bezpieczeństwa — wycisza nadmierną aktywność neuronów. Ważną rolę odgrywa tu GABA, czyli główny neuroprzekaźnik hamujący.

Problem może pojawić się m.in. po alkoholu. Alkohol przez pewien czas nasila działanie układu hamującego, dlatego może dawać uczucie rozluźnienia i senności. Jednak gdy jego stężenie we krwi spada, mózg może „odbić” w drugą stronę. To zjawisko określa się jako glutamate rebound, czyli odbicie glutaminianowe. W praktyce oznacza to, że układ pobudzający staje się nadmiernie aktywny, a układ hamujący działa słabiej.

Takie odbicie może sprzyjać niepokojowi, rozdrażnieniu, bezsenności, nadwrażliwości na dźwięki i światło, drżeniom, kołataniu serca, uczuciu „rozkręconego” mózgu, a w cięższych przypadkach także napadom drgawkowym.

Podobny problem może dotyczyć substancji silnie wpływających na układ GABA, takich jak barbiturany. Przy dłuższym stosowaniu organizm adaptuje się do ich działania. Nagłe odstawienie może więc doprowadzić do gwałtownego wzrostu pobudliwości układu nerwowego.

Potencjalnie znaczenie mogą mieć również niektóre leki działające na układ nerwowy, w tym część leków przeciwpasożytniczych. Nie oznacza to, że każdy taki lek powoduje ekscytotoksyczność, ale w określonych warunkach — np. przy dużych dawkach, większej podatności organizmu, zaburzonej pracy wątroby, interakcjach z innymi substancjami albo jednoczesnym stosowaniu alkoholu — ryzyko działań neurotoksycznych może wzrosnąć.

Objawy potencjalnej ekscytotoksyczności mogą być mało swoiste, czyli podobne do wielu innych problemów. Mogą obejmować m.in. silne pobudzenie, lęk, bezsenność, drżenia mięśni, nadwrażliwość na bodźce, bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, dezorientację, nudności, uczucie wewnętrznego napięcia, skurcze mięśni, tiki lub drgawki. W cięższych sytuacjach mogą pojawić się zaburzenia świadomości, napady padaczkowe albo objawy neurologiczne wymagające pilnej pomocy medycznej.

Szczególnie niekorzystne może być nakładanie się kilku bodźców naraz: alkoholu, leków uspokajających, leków wpływających na układ nerwowy, niedoboru snu, silnego stresu, infekcji, stanu zapalnego czy zaburzeń metabolicznych. Wtedy mózg może mieć mniejszą zdolność do utrzymania równowagi między pobudzeniem a wyciszeniem.

Ekscytotoksyczność nie jest więc jednym prostym zjawiskiem, ale raczej końcowym efektem przeciążenia neuronów. Problem zaczyna się wtedy, gdy sygnał pobudzający trwa zbyt długo, hamulce biologiczne działają zbyt słabo, a komórka nerwowa nie nadąża z ochroną przed nadmiarem wapnia, stresem oksydacyjnym i zaburzeniami produkcji energii.