Wrzesień 2026 · Wydanie #019 · czytaj online

O zdrowiu, pamięci i jasnym myśleniu w mętnych czasach

Wydanie #019 · zdrowie, nauka, pamięć i kilka niepoważnych myśli

Cześć i gratulacje!


Udało nam się przeżyć kolejny tydzień. Przed Tobą solidna porcja wiedzy, dzięki której ten następny będzie jeszcze lepszy od poprzedniego!


OSTATNIE FILMIKI Z YOUTUBE

Wszyscy jesteśmy zajęci, więc jeśli przegapiłeś ostatnie odcinki na moim kanale YouTube, to możesz nadrobić zaległości tutaj:

WIDEO

Na keto LDL spadł o 50%. Co zmieniło wynik?


Czy ezetymib może obniżyć LDL aż o 50%? W nowym badaniu opisano 14 osób stosujących dietę ketogeniczną, u których po rozpoczęciu leczenia ezetymibem mediana LDL-C spadła aż o 53,2%. Co ciekawe, u osób nieprzyjmujących statyn redukcja nadal wynosiła 50,4%.


Obejrzyj film →

WIDEO

To nie jajniki są problemem. Ukryta metaboliczna przyczyna PCOS (teraz PMOS)


Po około 14 latach międzynarodowych prac PCOS (zespół policystycznych jajników) zostaje przemianowane na PMOS — Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome.  W filmie przyglądam się temu, co faktycznie się zmienia, a co pozostaje bez zmian: diagnostyce, objawom, insulinooporności, hiperandrogenizmowi, owulacji, AMH, USG oraz długoterminowemu ryzyku metabolicznemu.


Obejrzyj film →

WIDEO

Pojedynek 3 diet: tylko jedna odtłuściła wątrobę i potężnie zwiększyła insulino-wrażliwość!


Czy dieta ketogeniczna daje korzyści metaboliczne wykraczające poza samą utratę masy ciała? W nowym, randomizowanym badaniu klinicznym porównano dietę ketogeniczną, śródziemnomorską oraz bardzo niskotłuszczową dietę roślinną (praktycznie wegańską), doprowadzając uczestników do niemal identycznej, około 10-procentowej redukcji masy ciała.

Obejrzyj film →

BADANIA NA TAPECIE I CO NOWEGO W ŚWIECIE

Licho nie śpi, ale to samo tyczy się świata nauki i doniesień z frontu medyczno-dietetycznego. Oto ciekawostki, które udało mi się wygrzebać w ciągu ostatniego tygodnia:

BADANIE


UKRYTY WRÓG TESTOSTERONU: DLACZEGO LICZBA NA WADZE TO ZA MAŁO?


​Wskaźnik BMI bywa mylący, a klucz do męskiej gospodarki hormonalnej może kryć się znacznie głębiej, niż wskazuje zwykła waga łazienkowa.


Najnowsze analizy przeprowadzone na grupie niemal 5000 mężczyzn wykazały silną zależność między ilością tłuszczu trzewnego (wisceralnego) – otaczającego narządy wewnętrzne – a stężeniem testosteronu we krwi. 


Okazuje się, że nawet w obrębie tej samej kategorii BMI panowie z wysokim poziomem tłuszczu wisceralnego notują od 33% do 36% niższy poziom testosteronu w porównaniu z osobami o niskim otłuszczeniu narządowym. 


Wskazuje to jednoznacznie, że to nie ogólna masa ciała, lecz specyficzne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej odgrywa decydującą rolę w regulacji kluczowych hormonów. 


To również ważne przypomnienie, że zanim zaczniesz sięgać po hormonalne terapie zastępcze oraz różnego rodzaju suplementy, warto po prostu najpierw schudnąć.


Źródło →

BADANIE


KOMÓRKOWY RECYKLING NA WYSOKICH OBROTACH: JAK INTENSYWNOŚĆ TRENINGU I UPAŁ STERUJĄ AUTOFAGIĄ?


Autofagia – naturalny mechanizm usuwania i „recyklingu” uszkodzonych elementów komórkowych – jest jednym z kluczowych procesów warunkujących odporność organizmu na stres i zmęczenie. Choć od dawna wiązano aktywność fizyczną z jej aktywacją, badania fizjologiczne precyzują, jakie warunki muszą zostać spełnione, by ten proces faktycznie ruszył pełną parą.


Analiza odpowiedzi komórek jednojądrzastych krwi obwodowej (PBMC) u młodych mężczyzn wykazała, że natężenie autofagii zależy bezpośrednio od intensywności wysiłku. O ile umiarkowany trening uruchamiał jedynie wstępne etapy kaskady (wzrost poziomu białka LC3-II), o tyle pełna, wieloetapowa aktywacja szlaku zachodziła wyłącznie przy wysokiej intensywności ćwiczeń, czemu towarzyszyła również wyraźna odpowiedź białek szoku cieplnego oraz markerów stanu zapalnego. Dodatkowym czynnikiem modulującym okazała się wysoka temperatura otoczenia – wysiłek w upale nasilał markery stresu komórkowego i apoptozy, modyfikując dynamikę późniejszej regeneracji. Wskazuje to, że głęboki komórkowy „reset” wymaga nie tylko odpowiednio mocnego bodźca treningowego, ale jest również ściśle powiązany ze stresem termicznym organizmu.


Źródło →

BADANIE


KIEDY MIĘŚNIE PRZESTAJĄ SŁUCHAĆ: OPORNOŚĆ ANABOLICZNA, WIEK I ZABÓJCZY WPŁYW CUKRU NA TRENING


​Regularna aktywność fizyczna i odpowiednia podaż białka to fundamenty budowania formy, jednak w pewnych okolicznościach tkanka mięśniowa całkowicie przestaje reagować na bodźce. Zjawisko to, nazywane obrazowo syndromem „głuchych mięśni”, w nomenklaturze medycznej określane jest jako oporność anaboliczna.


Oporność anaboliczna to stan, w którym mięśnie szkieletowe tracą wrażliwość na sygnały stymulujące ich wzrost oraz regenerację – takie jak trening siłowy czy aminokwasy dostarczane wraz z pożywieniem. Zjawisko to występuje powszechnie u osób starszych i stanowi główną przyczynę sarkopenii, czyli postępującej z wiekiem utraty masy i siły mięśniowej. Z powodu narastającego stanu zapalnego, zmian hormonalnych i gorszego ukrwienia tkanek, u seniorów włókna mięśniowe stają się „głuche” na bodźce. Aby wywołać ten sam efekt syntezy nowych białek, organizm starszy wymaga znacznie intensywniejszego impulsu treningowego i większej dawki protein niż organizm osoby młodej.


Jak się jednak okazuje, mięśnie mogą „ogłuchnąć” nie tylko ze względu na upływający czas, ale również na skutek zaburzeń metabolicznych. I tu pojawia się bezpośredni związek z wcześniej wspomnianą hiperglikemią. Badanie opublikowane na łamach Nature Metabolism dowodzi, że utrzymujący się wysoki poziom cukru we krwi działa na tkankę mięśniową w sposób zbliżony do procesu starzenia, wprowadzając ją w stan głębokiej oporności.


O ile u osób starszych oporność dotyczy głównie procesów anabolicznych (budowania masy), o tyle hiperglikemia blokuje dodatkowo adaptację tlenową. Podwyższony poziom glukozy bezpośrednio zaburza wewnątrzkomórkowe szlaki sygnalizacyjne, sprawiając, że mięśnie nie potrafią odczytać sygnałów płynących z treningu aerobowego. W konsekwencji zahamowany zostaje rozwój naczyń włosowatych oraz funkcji mitochondriów, co drastycznie obniża wydolność. Oznacza to, że przewlekły nadmiar cukru we krwi torpeduje wysiłek fizyczny na poziomie komórkowym – organizm staje się oporny zarówno na sygnały do rozbudowy, jak i do poprawy kondycji. Optymalizacja gospodarki węglowodanowej okazuje się zatem warunkiem koniecznym, aby tkanka mięśniowa mogła właściwie odbierać i przetwarzać bodźce płynące z jakiejkolwiek aktywności fizycznej.


Źródło →

OKRUCHY REFLEKSJI

„Większość ludzi przegapia okazję, ponieważ jest ubrana w kombinezon roboczy i wygląda jak praca.”


​ „Pierwszym i największym zwycięstwem jest pokonanie samego siebie.”


„Trudno sprawić, by człowiek coś zrozumiał, gdy jego pensja zależy od tego, by tego nie rozumiał.”  – Upton Sinclair

ŚLAD Z DAWNYCH LAT

Oto jeden z “dawien dawnych” filmików z kanału lub artykułów, aby dalej rozszerzać Twoje horyzonty wiedzy:

Z ARCHIWUM

Co (poza dietą) wydłuży lub skróci Twoje życie - 15 czynników pozadietetycznych


Wielu specjalistów oraz kanałów YT, łącznie ze mną, skupia się w swoich materiałach edukacyjnych na roli diety w zachowaniu zdrowia. Jest to słuszne podejście — dieta jest kluczowa dla zapewnienia zdrowego i długiego życia. Istnieje jednak mnóstwo innych czynników, które są w stanie wpłynąć pozytywnie na długość życia, nawet jeśli czyjaś dieta pozostawia dużo do życzenia. Mowa tu m.in. o statusie socjoekonomicznym, wykształceniu, aktywności fizycznej, itd.


Wróć do materiału →

MYŚLI NIEPOWAŻNE

Znalezione w odmętach internetu:


„Jakby wiedziała, kim są rodzice, to sama by się do okna życia zaniosła”

  • - Bije od pana antysemityzmem.

  • - Ale mam też wady

„Lepiej trzymać usta zamknięte i uchodzić za głupca, niż je otworzyć i rozwiać wszelkie wątpliwości”. – Maurice Switzer

MECHANIZMY POD LUPĄ

JAK UKRYTY STAN ZAPALNY USZKADZA TĘTNICE: RECEPTOR TLR4 I POWSTAWANIE BLASZKI MIAŻDŻYCOWEJ


Rozwój miażdżycy nie jest wyłącznie prostym odkładaniem się cholesterolu w naczyniach krwionośnych, lecz przewlekłym procesem zapalnym. Kluczową rolę na styku metabolizmu i odporności odgrywa receptor TLR4 (Toll-like receptor 4) znajdujący się na powierzchni komórek odpornościowych, w tym makrofagów.


Czym są makrofagi i receptor TLR4?

  • Makrofagi to komórki układu odpornościowego pełniące funkcję „służb sprzątających” organizmu – ich zadaniem jest pochłanianie patogenów i martwych tkanek.

  • TLR4 (Toll-like receptor 4) to molekularny czujnik alarmowy umieszczony na powierzchni makrofaga. W warunkach fizjologicznych służy do rozpoznawania infekcji i natychmiastowego uruchamiania reakcji obronnej.

Co aktywuje ten receptor? Receptor TLR4 może zostać pobudzony nie tylko przez drobnoustroje chorobotwórcze, ale również przez czynniki metaboliczne i dietetyczne:

  • Endotoksyny (LPS – lipopolisacharydy): fragmenty osłon bakterii naturalnie bytujących w przewodzie pokarmowym. W warunkach osłabionej bariery jelitowej (np. pod wpływem diety wysokoprzetworzonej czy przewlekłego stresu) cząsteczki te przenikają do krwiobiegu, wywołując tzw. endotoksemię metaboliczną.

  • Utleniony cholesterol (oxLDL): zmodyfikowane, uszkodzone cząstki lipoprotein o niskiej gęstości, które organizm zaczyna traktować jak obce zagrożenie.

Mechanizm prowadzący do rozwoju miażdżycy W momencie, gdy krążące we krwi endotoksyny lub kwasy tłuszczowe połączą się z receptorem TLR4 na makrofagu, uruchamiana jest kaskada zdarzeń niszczących ścianę naczynia:

  1. Przełączenie w tryb agresywny: aktywacja TLR4 zmusza makrofag do masowego wydzielania cytokin prozapalnych (białek napędzających stan zapalny). Komórka przenika pod śródbłonek (wewnętrzną wyściółkę) tętnicy.

  2. Niekontrolowane pochłanianie tłuszczu: pod wpływem sygnału z TLR4 makrofag drastycznie zwiększa ekspresję receptorów wychwytujących cząstki utlenionego cholesterolu (oxLDL), jednocześnie tracąc zdolność do ich usuwania.

  3. Przekształcenie w komórki piankowate: makrofag przepełnia się tłuszczem do tego stopnia, że traci zdolność ruchu i pod mikroskopem przypomina pianę (foam cell).

  4. Rozpad i formowanie blaszki: uwięzione w ścianie tętnicy komórki piankowate obumierają, uwalniając nagromadzoną zawartość lipidową. Tworzy to martwiczy, zapalny rdzeń blaszki miażdżycowej, który z czasem twardnieje, zwęża światło naczynia krwionośnego i grozi jego pęknięciem.

Aktywacja receptora TLR4 stanowi bezpośredni pomost między zaburzeniami metabolicznymi a naczyniowymi – sprawia, że komórki powołane do ochrony organizmu stają się głównymi architektami zatorów tętniczych.

PARTNER(ZY) NEWSLETTERA

ALINESS to polska marka suplementów diety, która stawia na proste składy, naturalne składniki i brak zbędnych dodatków. Jest to jedna z absolutnie najczęściej polecanych przeze mnie firm suplementacyjnych.


W ich sklepie znajdziesz m.in. witaminy, minerały,  kolagen, probiotyki, produkty liposomalne, preparaty ziołowe, adaptogeny oraz formuły dla osób szukających bardziej specjalistycznej suplementacji.


Warto zwrócić uwagę m.in. na liposomalną witaminę C, kurkuminę liposomalną,  kolagen wołowy, linię ProbioBALANCE, witaminy D3 i K2, B-Complex, taurynian magnezu, cytrynian magnezu z potasem i aktywną witaminą B6, maślan sodu, berberynę, ashwagandhę oraz Curcumin 3 PLUS z piperyną.


Na plus zasługuje też szerokość oferty — są tu zarówno podstawowe suplementy do codziennego uzupełniania diety, jak witamina C, magnez, witaminy z grupy B czy omega-3, jak i produkty bardziej ukierunkowane, np. preparaty liposomalne, probiotyki, formuły wspierające jelita, adaptogeny czy suplementy dla osób aktywnych.


Z kodem bartosz5 otrzymasz 5% zniżki na dowolny produkt i całe zamówienie w sklepie: https://aliness.pl/

Chcesz zostać partnerem newslettera? Skontaktuj się ze mną w sprawie szczegółów 


PS 1: Niektóre linki są afiliacyjne — jeśli kupisz przez nie jakiś produkt, mogę otrzymać prowizję. Cena dla Ciebie się nie zmienia.


PS 2: Jeśli cenisz moje treści i chcesz pomóc mi tworzyć ich więcej, możesz wesprzeć moją twórczość poprzez PATRONAT.


PS 3: Jeśli przegapiłeś zeszłotygodniowe wydanie newslettera, możesz nadrobić zaległości tutaj: Kroniki Ciała i Umysłu Wydanie #18 -  Bakterie z kefiru pomagają w spektrum autyzmu + elektrostymulacja gasi zapalenie stawów


Pozdrawiam Cię oraz życzę produktywnego, szczęśliwego i zdrowego tygodnia


Bartek 


Otrzymujesz tę wiadomość, ponieważ zapisałeś/zapisałaś się do newslettera.


Wypisz się z newslettera

The Universe Of Memory Bartosz Czekała, ul. Sopocka 15/1 50-344 Wrocław

Polityka prywatności